Ενσωμάτωση βιοποικιλότητας στις στρατηγικές διαχείρισης κινδύνων στις επιχειρήσεις


Σύμφωνα με το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), το μισό του παγκόσμιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) έχει κάποια σχέση εξάρτησης από τη φύση. Οι περισσότερες, αν όχι όλες, βιομηχανίες και επιχειρήσεις εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τις υπηρεσίες που παρέχουν τα οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα. Επιπλέον, οι τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, μπορεί να χρηματοδοτούν δραστηριότητες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις υπηρεσίες του οικοσυστήματος. Η σύνδεσή των οργανισμών και επιχειρήσεων με την βιοποικιλότητα δε σταματά όμως μόνο στην εκμετάλλευση της αλλά και στο πως την επηρεάζουν οι στρατηγικές τους.

Υπάρχει μεγάλη εξάρτηση των μονάδων παραγωγής σε όλους τους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας από τις υπηρεσίες που παρέχουν τα οικοσυστήματα και από τη βιοποικιλότητα.

Εργοστάσια, βιομηχανίες και διαφόρων ειδών επιχειρήσεις ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά τη βιοποικιλότητα μέσω των δραστηριοτήτων τους, όπως για παράδειγμα την ανάπτυξη υποδομών, την παραγωγή ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και την εξόρυξη φυσικών πόρων. Ωστόσο, λίγες είναι οι εταιρείες που ερευνούν τον αντίκτυπό τους στην απώλεια βιοποικιλότητας σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής τους αλυσίδας. Αντίστοιχα, μόνο λίγες ηγέτιδες εταιρείες έχουν δημοσιεύσει αναφορές με ποσοτικά στοιχεία για τις επιπτώσεις τους και στρατηγικές προστασίας της βιοποικιλότητας στις περιοχές όπου δραστηριοποιούνται.


Οι κίνδυνοι για επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από τις επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και η μη συμπερίληψη της στη στρατηγική τους και στις ετήσιες αναφορές τους, ποικίλουν και μπορούν να είναι καταστροφικοί για το μέλλον τους.

Οι κίνδυνοι που μπορούν να προκύψουν στις επιχειρήσεις και στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, από τις επιπτώσεις τους και την σύνδεσή τους με την βιοποικιλότητα και τη μη συμπερίληψη της στις στρατηγικές τους και στις ετήσιες αναφορές τους, ποικίλουν και μπορούν να είναι καταστροφικοί για το μέλλον τους. Σίγουρα η κλιματική αλλαγή ως θέμα είναι πιο ώριμο και κατανοητό ως επιχειρηματικός κίνδυνος και γι’ αυτό έχει συμπεριληφθεί στα σχέδια των επιχειρήσεων. Όμως, η βιοποικιλότητα είναι περίπλοκη και αρκετά πίσω από την κλιματική αλλαγή και απαιτείται να γίνει σωστή κατανόηση και διαχείριση των κινδύνων της.


Φυσικά υπάρχουν και οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν από τον επηρεασμό της βιοποικιλότητας από εξωτερικούς παράγοντες (πχ. κλιματική αλλαγή, φυσική καταστροφή), που δεν είναι αποτέλεσμα από τις ενέργειες μιας επιχείρησης, αλλά θα την επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα από πιθανές αλλαγές που θα συμβούν στη περιοχή που δραστηριοποιείται.


Η λίστα με τους κινδύνους είναι μεγάλη και θα αναλύσουμε κάποιους στον παρακάτω πίνακα (IDFC, 2022).


Πίνακας 1. Φυσικοί, μεταβατικοί και συστημικοί κίνδυνοι και οι επιπτώσεις τους στις επιχειρήσεις και στα χρηματοοικονομικά ιδρύματα


Το σκεπτικό των επιχειρήσεων πρέπει να στοχεύει στην ενσωμάτωση της βιοποικιλότητας στις στρατηγικές και στις λειτουργίες τους. Τα βήματα που θα χρειαστεί να ακολουθήσουν οι επιχειρήσεις ώστε να ενσωματώσουν τη βιοποικιλότητα στις στρατηγικές και στις λειτουργίες τους συνοψίζονται παρακάτω (IDFC, 2022).


Βήμα 1. Εσωτερικές συζητήσεις και αύξηση της ευαισθητοποίησης/συνειδητοποίησης για το βαθμό επικινδυνότητας από τη μη συμπερίληψη των κινδύνων βιοποικιλότητας.

Βήμα 2. Κατανόηση του νομοθετικού πλαισίου.

Βήμα 3. Προσδιορισμός ρίσκων, επιπτώσεων και ευκαιριών από την βιοποικιλότητα.

Βήμα 4. Στρατηγική και στόχοι βιοποικιλότητας.

Βήμα 5. Ανάπτυξη ικανοτήτων.

Βήμα 6. Διαχείριση ρίσκων και επιπτώσεων.

Βήμα 7 Αύξηση θετικών προς τη βιοποικιλότητα επενδύσεων.

Βήμα 8. Παρακολούθηση και αναφορά αποτελεσμάτων.

Βήμα 9. Γνώση και διάδοση/δημοσιοποίηση πληροφοριών.


Εφόσον η βιοποικιλότητα είναι παράγοντας στη λήψη οικονομικών αποφάσεων, υπάρχει επιτακτική ανάγκη να αναπτυχθούν ποσοτικές μετρήσεις και δείκτες για την αξιολόγηση, παρακολούθηση και την δημοσιοποίηση των κινδύνων και των ευκαιριών που σχετίζονται με αυτή, αλλά και των στόχων και δεσμεύσεων της κάθε επιχείρησης. Το GRI Standards έχει δείκτες (GRI 304) που αφορούν στη βιοποικιλότητα. Όμως λίγες έως μηδενικές είναι οι επιχειρήσεις που μπαίνουν τόσο βαθιά στις αλυσίδες εφοδιασμού και αξίας τους, ώστε να ποσοτικοποιήσουν την επίπτωση των δραστηριοτήτων τους στη βιοποικιλότητα. Βιομηχανίες και εργοστάσια συνήθως πραγματοποιούν «Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» πριν από την έναρξη κάποιου έργου, όμως αυτό δεν αρκεί για να ελέγχονται συστηματικά οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και να ποσοτικοποιούνται οι κίνδυνοι.


Η Ειδική Ομάδα Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) με την β’ έκδοση του πλαισίου TNFD, σχεδιάζει να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αντιληφθούν τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα, καθώς και τον τρόπο αναφοράς των επιδόσεών τους.


Οι επιχειρήσεις πρέπει να βάλουν στην ατζέντα τους την βιοποικιλότητα, καθώς κεφάλαια και επενδυτές σιγά σιγά απομακρύνονται από αυτές που δημιουργούν αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα.

Είναι προς το συμφέρον των επιχειρήσεων να βάλουν στην ατζέντα τους την βιοποικιλότητα, καθώς κεφάλαια και επενδυτές σιγά σιγά απομακρύνονται από επιχειρήσεις που δημιουργούν αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, όπως ακριβώς γίνεται και με την κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υπάρχει η Πράσινη Χρηματοδότηση, η οποία στοχεύει στην αύξηση του επιπέδου των χρηματοοικονομικών ροών σε φορείς που υιοθετούν φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές.


Αυτό σημαίνει αύξηση των επενδύσεων και κεφαλαίων που κατευθύνονται σε έργα τα οποία συμβάλλουν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη βιώσιμη χρήση ή και την αποκατάσταση οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους προς τους ανθρώπους. Προς αυτή την κατεύθυνση έχει σχηματιστεί το EU Taxonomy το οποίο θέτει το πλαίσιο για την κατηγοριοποίηση και χρηματοδότηση τέτοιου είδους οικονομικών δραστηριοτήτων.


Η E-ON Integration είναι σε θέση να βοηθήσει μια επιχείρηση στα βήματα που θα χρειαστεί να ακολουθήσει ώστε να ενσωματώσει τη βιοποικιλότητα στις στρατηγικές και στις λειτουργίες της όπως αυτά προσδιορίζονται παραπάνω. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η παρακολούθηση και αναφορά των ποσοτικοποιημένων και μη αποτελεσμάτων, αλλά και η γνώση και δημοσιοποίηση των πληροφοριών που αφορούν στη βιοποικιλότητα. Έχουμε αναπτύξει μια cloud πλατφόρμα που μπορεί να προσφέρει την εύκολη πρόσβαση στα δεδομένα των ρίσκων, ευκαιριών και δεικτών από τη βιοποικιλότητα σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού και αξίας μιας επιχείρησης και στη συνέχεια παραγωγή σχετικών αναφορών. Με αυτόν τον τρόπο παρέχεται εμπεριστατωμένη πληροφόρηση σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη εντός και εκτός της επιχείρησης ώστε να βοηθηθούν στη χάραξη της στρατηγικής τους.