Μετά τους πολέμους, η επόμενη μέρα της οικονομίας: το σπιράλ της ανάπτυξης προς τα επάνω. Πρωτοπόρα η Κλιματική Αλλαγή

Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή έχουν επιβαρύνει σε βάθος την παγκόσμια οικονομία. Ενεργειακές αναταράξεις, πληθωριστικές πιέσεις, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, αβεβαιότητα στις αγορές και καθυστέρηση επενδυτικών αποφάσεων είναι μερικές μόνο από τις συνέπειες μιας περιόδου που δοκίμασε την αντοχή κρατών, επιχειρήσεων και κοινωνιών. Ωστόσο, κάθε μεγάλη κρίση έχει και το τέλος της. Και όταν αυτή η ημέρα φτάσει —ίσως νωρίτερα απ’ όσο πολλοί προβλέπουν— η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να εισέλθει σε μία νέα, δυναμική φάση ανάκαμψης.

Οι γεωπολιτικές κρίσεις έχουν παγώσει επενδύσεις και επιβαρύνει την οικονομία, αλλά ιστορικά τέτοιες περίοδοι συχνά ακολουθούνται από ισχυρή ανάπτυξη και ανασυγκρότηση.

Η ιστορία δείχνει ότι μετά από περιόδους πολέμων και γεωπολιτικής αστάθειας ακολουθούν συχνά κύματα ανασυγκρότησης και ανάπτυξης. Όταν υποχωρεί ο φόβος, απελευθερώνονται κεφάλαια, ενεργοποιούνται επενδυτικά σχέδια και επιστρέφει η εμπιστοσύνη. Σήμερα, το υπόβαθρο για μια τέτοια εξέλιξη φαίνεται ήδη να υπάρχει: τεράστια παγκόσμια ρευστότητα παραμένει σε στάση αναμονής, αναζητώντας ασφαλείς και αποδοτικές διεξόδους.

Κεφάλαια από επενδυτικά ταμεία, τράπεζες, θεσμικούς επενδυτές και ιδιωτικές αγορές δεν έχουν εξαφανιστεί. Αντιθέτως, συσσωρεύονται, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να διοχετευθούν σε παραγωγικές επενδύσεις. Η λήξη ή έστω η αποκλιμάκωση των συγκρούσεων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρό σήμα σταθερότητας, δίνοντας το έναυσμα για ένα νέο ανοδικό οικονομικό σπιράλ.

Η επόμενη φάση ανάπτυξης θα βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στην πράσινη μετάβαση και την τεχνολογία. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανθεκτικές υποδομές, AI και ψηφιοποίηση θα είναι οι βασικοί κινητήρες της νέας οικονομίας.

Η επόμενη μεγάλη φάση ανάπτυξης, όμως, δεν θα μοιάζει με εκείνες του παρελθόντος. Το επίκεντρο δεν θα είναι μόνο οι κατασκευές, το εμπόριο ή η παραδοσιακή βιομηχανία. Στην κορυφή των επενδυτικών σχεδίων βρίσκεται ήδη η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η πράσινη μετάβαση εξελίσσεται σε βασικό μοχλό ανάπτυξης και αναμένεται να απορροφήσει τεράστιους πόρους τα επόμενα χρόνια.

Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έξυπνα δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, βιώσιμες μεταφορές, ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, νέες τεχνολογίες διαχείρισης υδάτων και ανθεκτικές υποδομές απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα θα αποτελέσουν τους βασικούς πυλώνες της νέας εποχής. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση και η καινοτομία θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά, αυξάνοντας την παραγωγικότητα και δημιουργώντας νέες αγορές.

Δεν πρόκειται μόνο για οικονομική ανάγκη αλλά και για στρατηγική επιβίωσης. Η κλιματική κρίση δεν επιτρέπει αναβολές. Κράτη και επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται πλέον ότι η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από την καταστροφή. Έτσι, η μετάβαση σε πιο ανθεκτικά και βιώσιμα μοντέλα παραγωγής μετατρέπεται ταυτόχρονα σε ευκαιρία κερδοφορίας και σε αναγκαιότητα.

Ο κόσμος μοιάζει σήμερα εγκλωβισμένος στην αβεβαιότητα. Όμως ήδη διαμορφώνονται προϋποθέσεις για μια νέα οικονομική έκρηξη. Οι χώρες που θα κινηθούν γρήγορα, θα είναι οι μεγάλες κερδισμένες.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, χώρες που θα κινηθούν γρήγορα, θα προσφέρουν σταθερότητα, θεσμική αξιοπιστία και σαφές επενδυτικό περιβάλλον, θα είναι οι μεγάλες κερδισμένες. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τον ήλιο και τον άνεμο, τα λιμάνια, τον τουρισμό και το ανθρώπινο κεφάλαιο ώστε να συμμετάσχει ενεργά στη νέα αυτή φάση ανάπτυξης.

Ο κόσμος σήμερα μοιάζει εγκλωβισμένος στην αβεβαιότητα. Όμως πίσω από αυτήν την εικόνα διαμορφώνονται ήδη οι προϋποθέσεις για μια νέα οικονομική έκρηξη. Όταν τα όπλα σιγήσουν, η ενέργεια που τώρα παραμένει παγωμένη στις αγορές μπορεί να μετατραπεί σε κύμα επενδύσεων, καινοτομίας και δημιουργίας πλούτου. Το σπιράλ, πράγματι, μπορεί να τιναχθεί προς τα επάνω.